Yeni bir araştırma, Güney Kaliforniya'daki Cajon Pass bölgesinin San Andreas ve San Jacinto fay sistemleri arasında kritik bir geçiş noktası olduğunu ortaya koyuyor. Çalışmaya göre bu kesişim, bazı depremlerde kırılmayı durduran bir eşik gibi davranırken, bazı durumlarda daha geniş bir sarsıntının önünü açabiliyor.
Bern Üniversitesi Fizik Enstitüsü'nden Dr. Liliane Burkhard liderliğindeki uluslararası ekip, son 1.000 yıllık deprem geçmişini modelleyerek bölgedeki gerilimi inceledi. Sonuçlar, 2025 itibarıyla fay hatlarında biriken Coulomb stresinin tarihsel ölçekte en yüksek seviyelere ulaştığını gösteriyor.
Fay Hatlarında Biriken Enerji
San Andreas ve San Jacinto sistemleri, Pasifik ve Kuzey Amerika levhaları arasındaki hareketin büyük bölümünü taşıyor. Araştırmacılar, bu iki sistemin son bin yılda en az 36 kez 6.4 ve üzeri büyüklükte depremler ürettiğini belirtiyor. Buna karşın, bazı büyük kırılmalar Cajon Pass'ta son bulmuş, bazıları ise bu noktayı aşarak daha geniş bir alana yayılmış.
Modelde Mojave South, North San Bernardino ve San Jacinto Bernardino segmentlerinde ölçülen stres değerleri dikkat çekici düzeylere ulaşıyor. Ekip, bu artışın belirli bir zamanda büyük deprem olacağı anlamına gelmediğini; ancak sistemin kritik biçimde yüklendiğini gösterdiğini vurguluyor.
"Kapı" Etkisi Olan Bir Bölge
Araştırmacılar, Cajon Pass'ta duran kırılmaları "Gate-Closed", geçiş yapanları ise "Gate-Open" olarak tanımlıyor. Üç farklı fay kolunu aynı anda etkileyebilecek bir senaryo ise daha karmaşık ve daha güçlü bir sarsıntı potansiyeli taşıyor. Bu nedenle bölge, yalnızca jeolojik açıdan değil, otoyollar, demiryolları ve enerji hatları nedeniyle de stratejik önem taşıyor.
Burkhard'a göre bu çalışma, yalnızca California için değil, dünyanın diğer karmaşık fay birleşimleri için de daha gerçekçi risk değerlendirmeleri yapılmasına yardımcı olabilir. Bulgular, altyapı planlaması ve afet hazırlığı açısından fizik temelli modellerin değerini bir kez daha öne çıkarıyor. Gelecekte bu tür çalışmalar, şehirlerin deprem dayanıklılığını daha akıllı ve öngörülü biçimde şekillendirebilir.